Champagne Là Gì? Phân Biệt NV, Vintage Và Prestige Cuvée

Ở Việt Nam, chai nào có bọt và nổ nút cũng được gọi là champagne. Theo luật châu Âu thì không phải vậy: chỉ vang sủi làm trong vùng Champagne, đông bắc nước Pháp, theo đúng quy định của vùng, mới được in chữ Champagne trên nhãn. Prosecco của Ý, Cava của Tây Ban Nha hay Crémant làm ở các vùng khác của Pháp đều là vang sủi, nhưng không phải champagne.

Bài này giải thích cách đọc một chai champagne: NV, Vintage, Prestige Cuvée và các chữ nhỏ trên nhãn. Nếu bạn đang có chai muốn bán, trang thu mua champagne nói cách Thu Mua Rượu Ngoại định giá từng tầng. Champagne là một nhánh của vang, các dòng vang khác nằm ở trang thu mua rượu vang.

Champagne làm từ gì, làm thế nào

Ba giống nho chính là Chardonnay (nho trắng), Pinot Noir và Pinot Meunier (nho đỏ). Nhà làm ép nho, lên men thành vang không bọt, rồi pha nhiều loại vang nền với nhau. Sau đó vang được đóng chai cùng một ít đường và men để lên men lần hai ngay trong chai. Khí sinh ra không thoát được, tan vào rượu thành bọt.

Rượu nằm trên lớp cặn men trong chai một thời gian. Sau đó chai được xoay dần cho cặn dồn xuống cổ, cổ chai được làm đông để bật cặn ra ngoài. Bước này gọi là tháo men (disgorgement). Nhà làm bù vào một ít rượu pha đường gọi là dosage, đóng nút nấm, lồng sắt và giấy bạc. Cách làm này có tên méthode champenoise, hay phương pháp truyền thống.

Ba tầng: NV, Vintage, Prestige Cuvée

NV (Non-Vintage)

Pha từ rượu của nhiều năm để mỗi đợt có vị giống nhau. Trên nhãn không in năm. Luật vùng yêu cầu NV nằm ít nhất 15 tháng trong hầm trước khi xuất bán. Đây là tầng phổ biến nhất, ví dụ Moët Impérial hay Veuve Clicquot nhãn vàng cam. Chai NV nên uống trong vài năm sau khi mua.

Vintage (Millésimé)

Chỉ dùng nho của một năm mà nhà làm thấy đủ tốt, năm đó in trên nhãn. Luật yêu cầu ít nhất ba năm trong hầm. Không phải năm nào nhà làm cũng ra bản vintage.

Prestige Cuvée

Bản cao nhất của mỗi nhà, làm ít và ủ lâu. Hầu hết có năm, như Dom Pérignon hay Cristal. Có ngoại lệ: Krug Grande Cuvée pha nhiều năm nhưng vẫn là prestige, nhãn ghi số Édition thay cho năm. Armand de Brignac cũng pha từ ba năm thu hoạch.

Đọc độ ngọt và kiểu rượu trên nhãn

Độ ngọt in trên nhãn, xếp từ khô tới ngọt:

• Brut Nature, Extra Brut: gần như không thêm đường.
• Brut: khô, phổ biến nhất.
• Extra Dry, Sec: hơi ngọt. Tên gọi dễ gây hiểu lầm vì Extra Dry lại ngọt hơn Brut.
• Demi-Sec, Doux: ngọt rõ, hợp với món tráng miệng.

Kiểu rượu: Blanc de Blancs làm hoàn toàn từ nho trắng Chardonnay. Blanc de Noirs làm từ nho đỏ nhưng rượu vẫn màu vàng nhạt. Rosé có màu hồng, thường làm bằng cách pha một ít vang đỏ vào.

Những chữ nhỏ ít ai để ý

• Grand Cru, Premier Cru: nho từ các làng được xếp hạng. Vùng Champagne có 17 làng Grand Cru.
• NM, RM: mã in rất nhỏ trên nhãn. NM là nhà mua nho về làm, như các nhà lớn. RM là người trồng nho tự làm rượu.
• Ngày tháo men: một số nhà in trên nhãn sau hoặc qua mã, như Krug ID ở mặt sau chai Krug.
• Khổ chai: 750ml là chuẩn. Magnum 1,5 lít được giới chơi champagne thích vì rượu già chậm hơn.

Cách đọc nhãn vang nói chung, gồm vùng và năm, có trong bài cách đọc nhãn rượu vang: appellation và vintage. Người mới tìm hiểu rượu Pháp hay nhầm champagne với cognac vì cùng vùng gần nhau; cognac là rượu mạnh chưng cất từ vang, xem cognac là gì, khác brandy và armagnac thế nào.

Tầng nào có giá khi bán lại

Bên thu mua nhìn champagne khác người uống. Chai NV bán lại được nhưng giá thấp, vì thị trường lúc nào cũng có hàng mới. Bản vintage được hỏi nhiều hơn. Nhóm prestige còn hộp là nhóm có người mua đều nhất:

• Thu mua champagne Dom Pérignon: bản trắng, Rosé, P2.
• Thu mua champagne Cristal và Krug.
• Thu mua champagne Armand de Brignac, chai át bích.
• Thu mua champagne Moët và Veuve Clicquot, tầng NV hay gặp nhất.

Dù tầng nào, cách cất giữ trong nhà quyết định nhiều tới giá, xem bài cách bảo quản vang và champagne để giữ giá trị.

Câu hỏi hay gặp về champagne

Champagne để được bao lâu?

Chai NV nên uống trong vài năm. Bản vintage và prestige giữ ở chỗ mát, tối, ổn định thì để được lâu hơn nhiều. Ở nhiệt độ phòng mùa hè Việt Nam thì thời gian đó ngắn lại rõ.

Champagne bao nhiêu độ?

Phần lớn khoảng 12–12,5% cồn, tương đương vang trắng.

Prosecco có phải champagne rẻ không?

Không. Prosecco là vang sủi của Ý, thường lên men lần hai trong bồn lớn chứ không trong chai, nên bọt và vị khác champagne.

Bọt nhỏ có phải champagne ngon hơn không?

Bọt mịn và bền thường đi cùng thời gian nằm trên men lâu. Ngon hay không còn tuỳ bạn thích khô hay ngọt.