Vò sành bịt giấy đỏ, ấm thiếc hâm trong bát nước nóng và hai chén rượu màu hổ phách

Có chai rượu giống hình này? Gửi ảnh để được định giá miễn phí.

Người Việt quen hình dung rượu Trung Quốc là rượu trắng nặng độ như Mao Đài hay Ngũ Lương Dịch. Nhưng ở Chiết Giang có một loại rượu khác hẳn: màu hổ phách, chỉ mười mấy độ, thường được hâm nóng trước khi uống. Đó là hoàng tửu Thiệu Hưng. Bếp nhà hàng Hoa ở Việt Nam dùng nó để nấu, còn ở quê nó, người ta vẫn rót uống trong bữa cơm.

Bài này nói hoàng tửu là gì, khác bạch tửu ở đâu, các kiểu Thiệu Hưng thường gặp và chuyện có nên giữ một vò hoàng tửu lâu năm hay không. Các loại bạch tửu nổi tiếng thì xem ở bài các loại rượu Trung Quốc nổi tiếng.

Hoàng tửu là gì

Hoàng tửu (黄酒) là rượu lên men, không chưng cất. Nguyên liệu chính là gạo nếp, men là bánh khúc làm từ lúa mì. Vì không qua nồi cất nên độ cồn thấp, phần lớn quanh 14–18%, gần với vang hơn là rượu mạnh. Màu đi từ vàng nhạt tới nâu hổ phách, mùi gợi nhớ hạt dẻ rang, đường thắng, hơi giống sherry.

Thiệu Hưng (绍兴) là thành phố ở tỉnh Chiết Giang, nơi làm hoàng tửu nổi tiếng nhất. Rượu được ủ trong vò sành bịt miệng bằng lá, giấy và đất sét, xếp trong kho nhiều năm.

Khác bạch tửu thế nào

	Hoàng tửu	Bạch tửu (baijiu)
Cách làm	Lên men, không chưng cất	Lên men rồi chưng cất
Nguyên liệu chính	Gạo nếp	Cao lương
Độ cồn	Khoảng 14–18%	Thường 38–53%, có loại cao hơn
Màu	Vàng tới nâu hổ phách	Trong như nước
Cách uống	Hâm ấm, uống trong bữa ăn	Ly nhỏ, uống nguội
Sau khi mở	Nên dùng sớm, giống vang	Đậy kín thì giữ được lâu

Bốn kiểu Thiệu Hưng cổ điển

Hoàng tửu Thiệu Hưng chia theo độ ngọt, tùy lúc ủ cho thêm bao nhiêu gạo, hay thay nước bằng rượu cũ:

Nguyên Hồng (元红): khô nhất, vị gọn, hợp nấu ăn và uống thường ngày.
Gia Phạn (加饭): cho thêm gạo khi ủ nên đậm và tròn vị hơn. Phần lớn chai “Hoa Điêu” bán ngoài chợ thuộc nhóm này.
Thiện Nhưỡng (善酿): dùng hoàng tửu cũ thay một phần nước, vị ngọt nhẹ.
Hương Tuyết (香雪): pha thêm rượu cất từ bã, ngọt và đậm nhất.

Trên nhãn thường có thêm số năm ủ như 3 năm, 5 năm, 10 năm. Đây là cách ghi của từng hãng, dùng để so trong cùng một hãng, không nên đem so chéo giữa các hãng.

Nữ Nhi Hồng và vò rượu chôn dưới đất

Nữ Nhi Hồng (女儿红) gắn với một tục cũ ở Thiệu Hưng: nhà sinh con gái thì ủ vài vò rượu chôn dưới đất, đến ngày con gái đi lấy chồng mới đào lên đãi khách. Ngày nay đây chủ yếu là tên thương mại, vò sơn vẽ hoa đỏ bán làm quà. Rượu bên trong vẫn là hoàng tửu kiểu Gia Phạn.

Uống và cất thế nào

Hoàng tửu ngon nhất khi hâm tới mức ấm tay: ngâm chai hay bình nhỏ vào nước nóng vài phút. Đừng đun sôi, mùi rượu sẽ bay mất. Người Thiệu Hưng hay thả vài quả ô mai hoặc lát gừng khi hâm. Đồ nhắm quen thuộc là cua, đậu phộng, thịt kho.

Chưa mở thì để chỗ mát, tránh nắng. Đã mở thì đậy kín và dùng trong vài tuần, vì rượu độ thấp dễ chua như vang.

Vò hoàng tửu cũ có giá bán lại không

Nói thẳng là phần lớn không. Chuyện mua đi bán lại rượu Trung Quốc ở Việt Nam xoay quanh bạch tửu của vài nhãn lớn. Hoàng tửu chai thường hay vò quà biếu gần như không có người mua lại, kể cả khi ghi 10 năm. Nhà bạn có vò hoàng tửu được tặng thì cách tốt nhất là mở ra dùng hoặc đem nấu. Vò sành vẽ đẹp thì giữ làm đồ trang trí.