Phần Tửu (Fenjiu) là gì: rượu làng Hạnh Hoa, Thanh Hoa 20 và 30

Phần Tửu (汾酒, Fenjiu) là bạch tửu của làng Hạnh Hoa, huyện Phần Dương, tỉnh Sơn Tây, Trung Quốc. Đây là chai mẫu của kiểu “thanh hương”: mùi sạch, nhẹ, hơi hoa quả, khác hẳn vị đậm như nước tương của Mao Đài. Ở Việt Nam, bản hay gặp nhất là Thanh Hoa Phần Tửu (青花汾酒), chai sứ trắng vẽ hoa văn xanh, phổ biến ở mức 53%, dung tích 500ml.

Câu thơ làm nên một thương hiệu

Người Trung Quốc biết tên làng Hạnh Hoa từ một câu thơ Đường. Trong bài “Thanh minh” của Đỗ Mục có câu “Mục đồng dao chỉ Hạnh Hoa thôn”: hỏi quán rượu ở đâu, chú bé chăn trâu chỉ tay về phía làng Hạnh Hoa xa xa. Câu thơ ấy được hãng dùng hơn một nghìn năm sau như một lời quảng cáo không ai sánh được. Tên công ty hiện nay vẫn là Hạnh Hoa Thôn Phần Tửu, tên tiếng Anh in trên hộp là Shanxi Xinghuacun Fenjiu.

Năm 1952, ở cuộc bình chọn rượu toàn quốc đầu tiên của Trung Quốc, Phần Tửu được xếp vào “tứ đại danh tửu” cùng Mao Đài, Lô Châu Lão Diếu và Tây Phụng. Tên tuổi của nó vì thế ngang hàng với những chai mà người Việt quen hơn.

Thanh hương là kiểu gì

Bạch tửu được chia theo “kiểu hương” (香型). Ba kiểu lớn nhất là tương hương (Mao Đài, Lang Tửu), nồng hương (Ngũ Lương Dịch, Quốc Diếu 1573, Kiếm Nam Xuân) và thanh hương, mà Phần Tửu là chai đại diện. Cách hiểu các chữ này trên nhãn có ở bài cách đọc nhãn rượu Trung Quốc, chữ 清香型 trên hộp Phần Tửu chính là thanh hương.

Điểm khác của Phần Tửu nằm ở cách lên men. Thay vì ủ trong hầm đất như rượu nồng hương, hạt cao lương được ủ trong các chum sành chôn dưới đất. Cách này giữ cho rượu ít mùi đất, ít mùi bùn hầm, ra vị trong và gọn. Người quen uống Mao Đài thường thấy Phần Tửu “nhạt”, người mới uống bạch tửu thì lại thấy dễ chịu hơn.

Thanh Hoa 20, Thanh Hoa 30: con số có phải là tuổi?

Đây là câu hỏi hay gặp nhất. Dòng Thanh Hoa (青花, “hoa xanh”) lấy tên theo chai sứ vẽ men xanh. Các số 20, 30 được hãng dùng để phân hạng sản phẩm trong dòng, không nên hiểu đơn giản là rượu đã ủ 20 hay 30 năm. Bản 30 cao cấp hơn, chai và hộp cầu kỳ hơn, giá bán lẻ cao hơn hẳn bản 20.

Chai trong ảnh là Thanh Hoa 30: chai sứ trắng với chữ 汾 viết bút lông màu xanh lớn ở thân, hộp mở có khung nhìn thấy chai bên trong. Ngoài dòng Thanh Hoa, Phần Tửu còn có các chai thủy tinh phổ thông, bản Lão Bạch Phần (老白汾) và bản Ngọc Hồ Xuân (玉壶春) dáng bình. Chai phổ thông có giá rất mềm ở Trung Quốc, người Việt ít biết tới.

Uống Phần Tửu thế nào

Rót ly nhỏ, uống ở nhiệt độ phòng hoặc hơi mát. Vì mùi nhẹ, Phần Tửu hợp với món ăn thanh hơn như hấp, luộc, hải sản, không bị lấn mùi như khi đi với Mao Đài. Bản 53% vẫn là rượu rất mạnh, nên uống chậm, xen nước lọc. Chai còn nguyên nắp để bao lâu cũng không hỏng, chỉ cần tránh nắng và chỗ nóng.

Có bán lại được không

Thị trường bán lại Phần Tửu ở Việt Nam nhỏ hơn nhiều so với Mao Đài hay Ngũ Lương Dịch. Người mua lại chủ yếu tìm dòng Thanh Hoa 30 còn hộp, hoặc các bản kỷ niệm có năm in rõ. Chai phổ thông thủy tinh gần như không có người hỏi mua lại.

Nếu đang giữ một chai Thanh Hoa, hãy kiểm tra hộp, nắp, màng bọc nắp, ngày đóng chai (生产日期) và tem chống giả trên nắp hoặc hộp nếu có. Giá thu mua với rượu mạnh nói chung nằm trong khoảng 40 đến 70% giá bán lẻ, chai còn hộp được cộng thêm, nhưng với nhãn ít người hỏi như Phần Tửu, mức thường nghiêng về phía dưới. Trang thu mua rượu Trung Quốc liệt kê các nhãn bên mình đang nhận. Muốn nhìn toàn cảnh các thương hiệu bạch tửu lớn, đọc bài các loại rượu Trung Quốc nổi tiếng.

Hỏi nhanh

Phần Tửu và Mao Đài, loại nào mạnh hơn?

Độ cồn bản phổ biến gần như bằng nhau, khoảng 53%. Khác nhau ở mùi: Mao Đài đậm, Phần Tửu nhẹ.

Phần Tửu có phải rượu Phần Dương của Việt Nam?

Không. Phần Dương ở đây là tên huyện thuộc tỉnh Sơn Tây, Trung Quốc, chữ “Phần” lấy từ sông Phần chảy qua vùng này.

Chai sứ Phần Tửu uống hết có ai mua vỏ không?

Rất ít. Vỏ chai bạch tửu có người hỏi chủ yếu là Mao Đài và một số bản sứ cao cấp có số thứ tự.