Cask finish là gì? Sherry cask, port cask và chữ Double Wood trên nhãn whisky

Cask finish là giai đoạn ủ thêm cuối cùng: whisky đã ủ phần lớn thời gian trong một loại thùng, thường là thùng từng đựng bourbon, rồi được chuyển sang một loại thùng khác, như thùng sherry, port hay vang ngọt, trong vài tháng tới vài năm để lấy thêm mùi. Trên nhãn, nó hiện ra dưới dạng “Sherry Cask Finish”, “Port Cask Finish”, “Extra Matured”, “Double Wood”. Chai Glenmorangie Lasanta trong ảnh là một ví dụ: ủ trong thùng bourbon, rồi ủ thêm trong thùng sherry Oloroso và Pedro Ximénez.

Vì sao phải đổi thùng

Phần lớn mùi của whisky Scotch đến từ thùng gỗ sồi. Thùng từng đựng bourbon cho mùi vani, mật ong, dừa, nhẹ nhàng. Thùng từng đựng sherry cho mùi trái cây khô, nho khô, gia vị, màu đậm hơn. Thùng port cho mùi quả mọng đỏ, thùng vang ngọt Sauternes cho mùi mật và trái cây vàng.

Ủ trọn đời trong thùng sherry tốt rất đắt, vì thùng sherry hiếm và đắt hơn thùng bourbon nhiều lần. Cask finish là cách thực tế hơn: dùng thùng bourbon cho phần lớn thời gian, rồi cho rượu “ghé” thùng sherry một thời gian ngắn để có thêm lớp mùi. Kết quả là một chai có cả hai tính cách.

Đọc nhãn: finish, double, triple khác nhau thế nào

Không có quy định chặt về thời gian tối thiểu cho giai đoạn finish. Có chai chỉ ủ thêm vài tháng, có chai vài năm. Hãng nào minh bạch thì ghi rõ; hãng khác chỉ ghi chung chung. Tuổi trên nhãn vẫn tính theo tổng thời gian ủ của rượu trẻ nhất, gồm cả giai đoạn finish.

Thùng nào cũng được dùng không

Với Scotch, luật yêu cầu ủ trong thùng gỗ sồi, và loại thùng từng đựng gì trước đó phải là loại có truyền thống trong ngành. Từ năm 2019, quy định được nới rộng, cho phép thêm nhiều loại thùng đã từng đựng đồ uống khác, miễn whisky vẫn giữ được mùi vị đặc trưng của Scotch. Đó là lý do bạn thấy ngày càng nhiều chai finish trong thùng rum, thùng bia, thùng tequila. Gỗ sồi Mizunara của Nhật, vốn gắn với whisky Nhật, cũng được dùng để finish cả Scotch, như bản Chivas Mizunara.

Chai finish có đáng giá hơn không

Tùy chai. Một chai finish phổ thông như Lasanta, Quinta Ruban hay Balvenie DoubleWood là dòng sản xuất đều đặn, giá ổn định, không hiếm. Khi bán lại, nó được tính giống các chai single malt phổ thông khác cùng tầm.

Chai finish trở nên đáng chú ý khi là bản giới hạn, thùng lạ, tuổi cao, hoặc đóng ở độ thùng. Người chơi whisky thường tìm các bản này. Bài cask strength là gì giải thích loại đóng chai ở độ thùng, thường đi kèm các bản finish đặc biệt.

Một điểm cần nói thật: finish không phải là đảm bảo chất lượng. Có chai finish được làm để che rượu non, thêm lớp mùi ngọt bên ngoài. Người mua có kinh nghiệm nhìn tuổi rượu, thời gian finish và tiếng của nhà chưng cất, không chỉ nhìn chữ “Sherry Cask”.

Glenmorangie Lasanta: một ví dụ dễ hiểu

Lasanta (tiếng Gaelic nghĩa là ấm áp, đam mê) là bản 12 năm của Glenmorangie, ủ trong thùng bourbon rồi ủ thêm trong thùng sherry Oloroso và Pedro Ximénez. Rượu đóng 43%. So với Glenmorangie Original chỉ ủ thùng bourbon, Lasanta đậm màu hơn, mùi nho khô, sô cô la, cam. Đặt hai chai cạnh nhau là cách dễ nhất để hiểu finish làm gì với rượu. Các bản của Glenmorangie có ở bài thu mua rượu Glenmorangie.

Bán chai whisky finish

Bên thu mua whisky nhìn vào tên bản, tuổi, loại thùng, tình trạng seal, mực rượu và hộp. Giá thu mua rượu mạnh nói chung nằm trong khoảng 40 đến 70% giá bán lẻ; chai còn hộp được cộng thêm khoảng 5 đến 15%. Nếu không chắc chai mình thuộc vùng nào, kiểu nào, bài single malt Scotch: phân biệt các vùng có thể giúp.

Hỏi nhanh

Finish có làm whisky già thêm tuổi không?

Thời gian finish được tính vào tổng thời gian ủ. Một chai 12 năm có finish vẫn là 12 năm tính cả giai đoạn đó.

Double Cask của Macallan có phải cask finish?

Không hẳn. Macallan Double Cask pha rượu ủ trong thùng sồi Mỹ và thùng sồi châu Âu, cả hai đều từng đựng sherry, chứ không ủ nối tiếp kiểu finish.

Bourbon có cask finish không?

Có, nhưng bourbon chuẩn phải ủ trong thùng sồi mới, nên bản finish thường được ghi là “bourbon finished in…” để phân biệt.